Białaczka FeLV, aids koci FIV oraz FeSFV

Infekcja wirusem kociej białaczki

Definicja
Wirus kociej białaczki (FeLV) powoduje spontaniczne nowotworzenie u kotów. Ponadto powoduje obniżenie aktywności szpiku kostnego i obniżenie odporności (immunosupresję)

Przyczyna
Charakterystyka wirusa
– FeLV jest retrowirusem, namnażającym się w szpiku kostnym, śliniankach i nabłonku dróg oddechowych
– nie powoduje uszkodzenia komórek (nie jest cytopatyczny) i pączkuje z błony komórkowej
– są trzy podgrupy wirusa: A (u wszystkich kotów chorych), B (tylko razem z A, u 50% kotów chorych) i C (najrzadziej, mutacja A)

Epidemiologia
– FeLV przenosi się tylko bezpośrednio za pośrednictwem śliny, potrzebny jest bliski, długotrwały i bezpośredni kontakt by doszło do przekazania zakażenia
– ew. możliwe zakażenie za pośrednictwem innych wydzielin i wydalin, ale rzadkie i mało prawdopodobne
– możliwe zakażenie śródmaciczne
– jest jedną z najistotniejszych przyczyn śmierci i ciężkich chorób przewlekłych u kotów domowych
– FeLV jest wrażliwy na popularne środki dezynfekcyjne, mydła, ciepło i suszenie

Patofizjologia
Podstawowe informacje
– większość kotów jest narażona na kontakt z wirusem już we wczesnym okresie życia
– po zakażeniu drogą pokarmową wirus atakuje tkankę limfatyczną nosa i gardła, po 2 tygodniach dochodzi do postaci ostrej choroby
– u ok. 40% kotów układ odpornościowy zwalczy infekcję całkowicie, kot będzie zdrowy i odporny na ponowne zakażenie przez wiele lat
– u ok. 30% kotów układ odpornościowy nie da rady zniszczyć wirusa, będą one stale chore, produkujące wirusa – są źródłem zakażenia dla innych kotów
– u ok. 30% kotów dojdzie do zakażenia latentnego – układ odpornościowy będzie w stanie stłumić infekcję, ale nie zniszczyć wszystkich wirusów. Przetrwają one ukryte w organizmie i z czasem może dojść do uaktywnienia wirusa i postaci klinicznej choroby. Możliwe jest także nie ujawnienie się infekcji do końca życia kota a nawet zwalczenie infekcji wyzdrowienie (bardzo rzadko)
– przy niewystarczającej odpowiedzi immunologicznej FeLV przedostaje się do szpiku kostnego, atakując komórki prekursorowe krwinek
– część kotów, które nie wyeliminowały całkowicie wirusa może przechowywać go w formie nieczynnej (latentnej) w komórkach szpiku kostnego
– późniejszy stres lub zaburzenia odporności może reaktywować latentnego wirusa
– częściowa odpowiedź immunologiczna, mająca miejsce zanim FeLV doprowadzi do obniżenia aktywności szpiku kostnego, czyni z części kotów rezerwuar infekcji dla pozostałych kotów
Wpływy środowiskowe
– życie w dużej grupie i stres zwiększają ryzyko zakażenia
– koty wykazujące stały wynik dodatni w testach białaczkowych mają znacząco wyższe ryzyko śmierci związanej z chłoniakiem lub nienowotworowymi zaburzeniami związanymi z obniżeniem odporności
– część szczepów FeLV może być niezdolna do samodzielnego zakażenia i może wymagać do replikacji obecności wirusa „pomocniczego”, takiego jak wirus kociego mięsaka

Objawy kliniczne
Choroby nowotworowe:

1. Białaczka
Definicja:
– komórki nowotworowe to limfoblasty, zazwyczaj komórki T u kotów i B u psów
– to gwałtownie postępujaca choroba nowotworowa kotów i psów młodych i w średnim wieku
Objawy kliniczne:
– letarg, anoreksja
– czasami krwawienia
– objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, jeżeli dochodzi do zaatakowania opon mózgowych lub rdzeniowych: zazwyczaj zaburzenia nerwów czaszkowych
– jasne błony śluzowe
– powiększenie śledziony, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych
– czasami gorączka lub inne objawy infekcji bakteryjnych
Diagnoza
– badanie morfologii krwi jest czasami istotne w diagnozie jeżeli wskazuje poziom > 20000 leukocytów w mikrolitrze
– badanie szpiku kostnego (biopsja) jest niezbędne, jeżeli poziom leukocytów we krwi jest normalny lub wręcz obniżony, wskazane przy podniesionym poziomie leukocytów we krwi (potrzeba wykonania kilku biopsji)
Postępowanie:
– poziom neutrofili > 3000/mikrolitr – leki mielosupresyjne (patrz chłoniak)
– poziom neutrofili < 3000/mikrolitr lub poziom płytek krwi < 75000/mikrolitr – leki oszczędzające szpik kostny: vinkrystyna, prednisolon, L-asparaginaza (raczej nieskuteczna u kotów)
Monitoring pacjenta:
– badanie morfologii krwi co 5-7 dni (podczas chemioterapii)
– badanie moczu w kierunku krwawień
– zapobieganie zakażeniom wtórnym (antybiotyki o szerokim spektrum działania)
-jeżeli po roku terapii nie doszło do nawrotu choroby można rozważyć zaprzestanie leczenia
– skuteczne wyleczenie u ok. 25% kotów po zastosowaniu kombinacji vinkrystyna/prednisolon

2. Chłoniak
Definicja
– nowotwór z tkanki limfatycznej, pierwotnie atakujący węzły chłonne oraz narządy trzewne, takie jak wątroba czy śledziona
– najczęstsza choroba nowotworowa węzłów chłonnych
Przyczyny
– choroby wirusowe : FeLV, podobno też czasami FIV
– predyspozycje genetyczne
– narażenie na czynniki rakotwórcze
Klasyfikacja:
– u kotów najczęstsza postać śródpiersiowa, potem pokarmowa, nerkowa, rozsiana, białaczkowa.
Objawy kliniczne:
– u kotów średnia wieku 3 lata dla kotów FeLV-dodatnich i 7 lat dla kotów FeLV-ujemnych
– postać śródpiersiowa: zaburzenia oddechowe, często obrzęk twarzy i kończyn piersiowych, wielomocz, zwiększone pragnienie, anoreksja, osłabienie
– postać pokarmowa: spadek masy ciała i letarg, wymioty, biegunka, z krwią lub bez krwi
– postać nerkowa: niewydolność nerek, mocznica
– postać rozsiana: uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, brak apetytu, letarg, spadek masy ciała, zwiększone pragnienie, zwiększona produkcja moczu, powiększenie wątroby i śledziony, zaburzenia widzenia
Diagnoza:
– badanie fizykalne: jasne śluzówki, często z wybroczynami, powiększenie węzłów chłonnych, powiększenie narządów jamy brzusznej
– badanie morfologii krwi szpiku: wadliwe limfocyty we krwi, obniżenie poziomu płytek krwi, eozynofilów, limfocytów, występowanie jądrzastych erytrocytów; anemia; w szpiku liczne nieprawidłowe limfocyty
zaburzenia biochemii krwi: hiperkalcemia, podniesiony poziom mocznika i kreatyniny (postać nerkowa), podniesiony poziom enzymów wątrobowych (postać wątrobowa)
– przy zakażeniu FeLV najczęściej postać śródpiersiowa i rozsiana (80%), postać nerkowa (50%), pokarmowa (30%), rzadko skórna
Postępowanie:
– najlepsze perspektywy niesie ze soba postać rozsiana, zlokalizowane są trudniejsze w terapii
– u kotów FeLV znacząco skraca czas przeżycia
– podawanie leków chemioterapeutycznych : cyklofosfamid, arabionozyd cytozyny, vinkrystyna, 6-merkaptopuryna, tetotrexat, L-asparaginaza, doxorubicyna
– choroba nieleczona kończy się zazwyczaj zgonem w ciągu 4-6 tygodni
– w przypadku wcześnie rozpoczętej terapii przy zakażeniu FeLV osiąga się czas przeżycia około 18 miesięcy
Obniżenie aktywności szpiku kostnego:
– możliwa jest wtórna anemia
– zazwyczaj prawidłowy poziom leukocytów, ale możliwe obniżenie poziomu granulocytów i limfocytów (granulocytopenia i limfopenia)
– szpik kostny normokomórkowy, ale może być obniżona zawartość komórek
Inne syndromy:
– kłębuszkowe zapalenie nerek z zespołem nefrotycznym
– zaburzenia w rozrodzie: niepłodność, ronienia związane z bakteryjnym zapaleniem błony śluzowej macicy
– uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, szczególnie żuchwowych
– powstawanie wyrośli chrzęstno-kostnych i marmurowatość kości
– zaburzenia widzenia
– nietrzymanie moczu
– obniżenie odporności i wtórne zakażenia bakteryjne

Diagnoza
– wg objawów klinicznych + badania dodatkowe
Oto schemat postępowania diagnostycznego przy badaniu w kierunku FeLV:

Postępowanie
– omówione przy konkretnych chorobach
– polega głównie na unikaniu zakażeń wtórnych
– leki immunostymulujące np. Lydium, Baypamun
– koty z kliniczną postacią choroby nie mają dużych szans na przeżycie
– koty-nosiciele powinny być otoczone staranną opieką. Należy pamiętać o tym, że mogą one żyć wiele lat i nie chorować. Należy je jedynie odseparować od kontaktu z innymi, zdrowymi kotami, zapewnić im warunki możliwie bezstresowe, dbać o profilaktyczne odrobaczanie i odpchlanie. Nosicieli nie należy szczepić przeciwko FeLV.

Leki najnowszej generacji stosowane w leczeniu białaczki:
Koci interferon gamma
– lek przeciwwirusowy
– jedynym wytwórcą preparatu weterynarjnego jest Virbac (Virbagen Omega, fiolki po 5 i 10 MU)
– glikoproteina, wytwarzana naturalnie w organizmie
– wywiera wpływ na metabolizm komórek
– hamuje namnażanie wirusa w komórce poprzez wpływ na syntezę dwóch cząstek: PKR (hamuje powstanie białka elF2, przez co blokuje syntezę białek wirusa w rybosomach) oraz 2-5A (indukuje syntezę RNAzy-L, rozkładającej wirusowy mRNA)
– wywiera efekt immunomodulujący na organizm: powoduje zwiększoną prezentację antygenów i receptorów związanych z procesem programowanej śmierci komórki na powierzchni komórek zakażonych wirusem. Jednocześnie podnosi aktywność komórek układu odpornościowego: limfocytów T CD8+, komórek NK i neutrofilów (zwiększona aktywność utleniająca). Komórki układu odpornościowego łatwiej rozpoznają zakażoną komórkę i atakują ją, powodując programowaną śmierć (apoptozę) zainfekowanej komórki.
– spowalnia tempo podziałów komórkowych
– dawkowanie – zazwyczaj 1 MU/1 kg masy ciała podskórnie przez 5 kolejnych dni, terapię można powtarzać co 3 miesiące (są inne schematy stosowania, jednak nie biorę za nie odpowiedzialności)
– hurtowa cena netto 5 fiolek a 5 MU – ok. 180 euro, 5 fiolek a 10 MU – ok. 300 euro
– możliwe skutki uboczne (rzadkie): gorączka w ciągu 3-6 godzin po iniekcji, wymioty, osłabienie, nieznaczne obniżenie poziomu leukocytów, trombocytów i erytrocytów, ustępujące w ciągu kilku dni od zaprzestania terapii
Ludzki interferon alfa
– wszystkie właściwości i sposób działania jak koci interferon gamma
– dawkowanie: 30 IU/kot dziennie doustnie przez 6-7 tygodni – później dochodzi do powstania przeciwciał przeciwko niemu w organizmie kota i unieczynniania go. Istnieje też metoda podawania 30 IU/kot doustnie przez 7 dni, potem 7 dni przerwy, znów podawanie przez 7 dni, 7 dni przerwy i tak dalej. Można go też podawać drogą iniekcji domięśniowych. Maksymalna dawka dzienna to ok. 100 IU/kot.
AZT (Azidothymidine, Zidovudine, Retrovir, Retrovis)
– lek przeciwwirusowy
– inhibitor nukleozydowej odwrotnej transkryptazy (NRTI)
– uniemożliwia wirusowi zainfekowanie zdrowych komórek, jednak nie działa na komórki już zainfekowane
– najlepiej stosować w połączeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi
– dawka 20 mg/kg masy ciała 3 razy dziennie przez 5 dni doustnie może uchronić świeżo zakażonego kota, ale nie działa na koty dawno zakażone
– można również stosować dawkę 5 mg/kg masy ciała 2 razy dziennie podskórnie (za to dawkowanie nie odpowiadam)
– ma silne efekty uboczne – objawy i oddziaływanie na morfologię krwi jak interferon
Paciorkowcowa proteina A
– lek immunomodulujący
– element ściany bakteryjnej, wiążący fragment Fc przeciwciał (immunoglobulin) typu IgG
– powoduje zwiększenie ekspresji i prezentacji antygenów na powierzchni komórki, ułatwiając wykrycie zainfekowanej komórki przez układ odpornościowy organizmu
– dawka 6,6 mg/kg masy ciała dożylnie dwa razy w tygodniu z prednisolonem
Zapobieganie
– dostępne są szczepionki przeciwko białaczce kotów, ale ich działanie jest kontrowersyjne. Częstym skutkiem ubocznym ich stosowania jest powstanie mięsaka limfatycznego w miejscu iniekcji. Ponadto, nie powinny być one stosowane u kotów, u których nie zostało przeprowadzone badanie serologiczne w kierunku FeLV. Szczepienie może być zaniechane w przypadku kota domowego, nie wychodzącego.

Zakażenie wirusem kociego niedoboru immunologicznego (FIV)

Definicja
– zakażenie FIV powoduje nabyty niedobór immunologiczny u kotów

Przyczyna
Charakterystyka wirusa
– FIV należy do retrowirusów, jest izolowany z leukocytów krwi obwodowej
– powoduje u kotów i kotowatych chorobę odpowiadającą AIDS u ludzi
– wrażliwy na warunki środowiska zewnętrznego i standardowe środki dezynfekcyjne

Epidemiologia
– rozpowszechniony na całym świecie
– najczęściej przenoszony poprzez ugryzienie i kopulację (możliwe jedynie zakażenie bezpośrednie, przez zwierzę, nie ma zakażeń drogą pośrednią)
– ew. możliwe zakażenie śródmaciczne lub w okresie porodu (np. przy przegryzaniu pępowiny)
– może być izolowany z osocza, śliny i płynu mózgowo-rdzeniowego
– wychodzące, niekastrowane samce to grupa najwyższego ryzyka, choroba rzadziej występuje u samic

Patofizjologia
– atakuje białe krwinki, upośledzając ich funkcję i obniżając odporność organizmu
– uogólnione powiększenie węzłów chłonnych następuje zwykle w ciągu 3-7 tygodni od zakażenia
– długość fazy bezobjawowej znacząco zależy od warunków środowiskowych, odżywiania, statusu immunologicznego zwierzęcia (może trwać do 7 miesięcy)
– ważną rolę odgrywają zakażenia wtórne do infekcji FIV

Objawy kliniczne:
– są trzy fazy choroby, następujące po sobie
Faza ostra:
– trwa zwykle 4-6 tygodni
– uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, gorączka, złe samopoczucie
– wtórne infekcje bakteryjne, głownie układu pokarmowego i skóry
– zaburzenia szpiku kostnego
Faza ukryta (latentna):
– poprzedza fazę przewlekłą, długość nieznana, objawów brak
Faza przewlekła (terminalna):
– ujawnia się zazwyczaj w wieku powyżej 5 lat
– zapalenie jamy ustnej i dziąseł
– biegunka
– przetrwałe infekcje górnych dróg oddechowych i dróg moczowych
– wyniszczenie i dreszcze
– ropne zapalenie spojówek, światłowstręt
– ropne zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego
– objawy neurologiczne: zmiany behawioralne, zachowanie psychotyczne, demencja, mimowolne drgania mięśni twarzowy, padaczka
– wrażliwośc na zakażenia

Diagnoza
– hematologia: obniżenie poziomu neutrofilów (neutropenia), często z olbrzymią leukopenią (obniżenie poziomu leukocytów), anemia
– badania serologiczne: komercyjne testy ELISA
– można izolować wirusa (rzadko stosowane)

Diagnostyka różnicowa (choroby o podobnym przebiegu)
– wszelkie inne przyczyny anemii, leukopenii i immunosupresji

Postępowanie, zapobieganie
– nie ma skutecznej terapii, która mogłaby zniszczyć wirusa lub powstrzymać chorobę
– można jedynie leczyć wtórne infekcje bakteryjne
– brak obecnie skutecznej szczepionki
– jedyna metoda profilaktyki to unikanie kontaktu kotów domowych z dzikimi

Podaję wyniki referencyjne badani krwi wg układu SI dla kota i psa
– Erytrocyty: kot 6,5-10 pies 5,5-8,0 10 do potęgi 12/l
– Hb: kot 4.96-9,31 pies 7,45-11,17 mmol/l
– Ht: kot 0,24-0,45 pies 0,37-0,55 l/l
– MCV: kot 39-55 pies 60-77 fl
– MCH: kot 0,8-1,05 pies 1,17-1,48 fmol
– MCHC: kot 18,6-22,32 pies 19,84-22,32 mmol/l
– Leukocyty: kot 10-15 pies 9-10 10 do 9/l
– Płytki: kot 100-400 pies 200-580 10 do 9/l
– ALT: kot 20-107 pies 3-50 U/l
– AST: kot 6-44 pies 1-37 U/l
– amylaza: kot 433-1248 pies 388-1800 U/l
– białko całkowite: kot 60-80 pies 55-70 g/l
– bilirubina całkowita: 0-6,8 pies 0-3,4 mikromol/l
– bilirubina związana: kot 0-1,7 pies 0-0,3 mikromol/l
– chlorki: kot 101,5-118,4 pies 98,7-115,6 mmol/l
– cholesterol: kot 2-5,2 pies 3,3-9,3 mmol/l
– LDH: kot 161-1051 pies 105-1683 U/l
– dwutlenek węgla: kot 16-25 pies 16-26 mmol/l
– ACP: kot 20-63 pies 30-120 U/l
– AP: kot 23-107 pies 20-155 U/l
– fosfor: 1,45-2,61 pies 1,35-2,87 mmol/l
– GGT: kot do 5 pies 5-25 U/l
– CK: kot 49-688 pies 25-467 U/l
– kreatynina: kot 88,4-159,1 pies 88,4-150,3 mikromol/l
– kwas mlekowy: kot 1,11-8,33 pies 1,11-3,89 mmol/l
– kwas moczowy: kot 0-0,11 pies 0-0,5 mmol/l
– lipaza: kot 157-1715 pies 268-1769 U/l
– magnez: kot 0,86-1,31 pies 0,7-1,19 mmol/l
– mocznik: kot 4,15-11,62 pies 3,32-7,47 mmo/l
– potas: kot 4,1-5,6 pies 4,1-5,4 mmol/l
– sód: kot 143,6-156,5 pies 139,1-156,5 mmol/l
– triglicerydy: kot 0,2-1,8 pies 0,2-1,3 mmol/l
– wapń: kot 2-3 pies 2,25-3 mmol/l
– wodorowęglany: kot 20 pies 20 mmol/l
– żelazo: kot 12,2-38,5 pies 16,8-21,8 mikromol/l

Zakażenie kocim wirusem syncytialnym

Definicja
– koci wirus syncytialny/tworzący syncytium (FeSFV) powoduje postępujące zapalenie wielostawowe u zakażonych kotów

Przyczyna
– FeSFV jest retrowirusem, powodującym powstawanie wielojądrzastych zespólni (wielojądrzasta masa protoplazmy wytworzona przez zespolenie wielu komórek) w gwałtownie rosnących populacjach komórek
– wirus dostaje się do organizmu poprzez rany gryzione
– najbardziej narażone są koty wychodzące i dzikie
– możliwe zakażenie śródmaciczne

Patofizjologia
– nie wszystkie koty zakażone FeSFV będą wykazywały objawy chorobowe
– większość zainfekowanych kotów wykazuje także infekcje FeLV i/lub FIV
– zapalenie stawów najprawdopodobniej wynika z przewlekłego wytwarzania antygenów i odkładania się kompleksów antygen-przeciwciało (FeSFV-stosowne przeciwciało) w stawach
– zakażenie utrzymuje się całe życie

Objawy kliniczne
– często bezobjawowe
– przewlekłe postępujące zapalenie wielostawowe, zwłaszcza niekastrowane, wychodzące samce w wieku 1,5-5 lat: obrzmiałe, opuchnięte i bolesne stawy, sztywny chód, często uogólnione powiększenie obwodowych węzłów chłonnych

Diagnoza
– badanie mazi stawowej – podwyższony poziom neutrofilów i dużych komórek jednojądrzastych
– badania serologiczne – immunodyfuzja i immunofluorescencja
– hodowla komórek z górnej jaśniejszej warstwy skrzepu krwi zawierającej osocze i krwinki białe

Diagnoza różnicowa (inne choroby dające podobne objawy)
– wszelkie inne możliwe przyczyny zapalenia stawów

Postępowanie i zapobieganie
– nie ma skutecznej terapii infekcji FeSFV, ale postęp choroby może być hamowany przy użyciu leków immunosupresyjnych, np. sterydów
– zwierzęta chore powinny być odizolowane, zwłaszcza z hodowli, w których występuje wiele kotów