Choroby układu moczowego

Choroby układu moczowego

Przewlekła niewydolność nerek

Definicja
– niezdolność nerek do utrzymania ich prawidłowej funkcji
– jest to rezultat stałego, postępującego uszkodzenia miąższu nerek

Przyczyny
– wady wrodzone, rozwojowe
– zakaźne (ropne zapalenie nerek, leptospiroza, FIP)
– pasożytnicze (Dictophyma renale)
– immunozależne zapalenie kłębuszków nerkowych
– amyloidoza
– nowotwory
– zwłóknienie nerek jako rezultat np. ostrej niewydolności nerek
– hiperkalcemia
– obustronne wodonercze
– zator tętniczy (zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, zakaźne zapalenie wsierdzia)
– przyczyzny idiopatyczne (nieznane)

Okresy choroby
1. Utajona, przewlekła niewydolność nerek
– utrzymanie równowagi organizmu
– brak objawów klinicznych
– trudno wykryć laboratoryjnie
2. Wyrównana, przewlekła niewydolność nerek
– zniszczeniu ulega ponad 50% nefronów
– nieznacznie podniesiony mocznik, nadmierne pragniennie i oddawanie moczu
– odwodnienie, biegunki, wymioty, obniżenie temperatury
3. Niewyrównana, przewlekła niewydolność nerek
– zaburzenia biochemiczne
– bogaty zespół objawów klinicznych
– krańcowo przewlekła mocznica

Predylekcje rasowe
– persy – wielotorbielowatość nerek (wrodzona)
– koty abisyńskie – amyloidoza nerek

Objawy kliniczne ogólne
– nadmierne pragnienie i oddawanie moczu
– letarg, anoreksja, spadek masy ciała
– wymioty, biegunka, owrzodzenie śluzówki jamy ustnej
– osłabienie
– bóle kości, zmięknięcie kości
– inne: arytmie, przyspieszone oddechy, obniżona temperatura ciała

Objawy szczegółowe
1. Układ pokarmowy
– wymioty
– zespół złego wchłaniania
– krwawienia do przewodu pokarmowego
– owrzodzenia śluzówki jamy ustnej
– wymioty
2. Układ nerwowy
– zazwyczaj w 3 fazie
– encefalopatia mocznicowa – tiki, senność, obniżona pobudliwość
3. Układ krążenia i układ oddechowy
– zapalenie osierdzia
– kardiomiopatia mocznicowa
– ogniska wapnienia w mięśniu sercowym
– mocznicowe zapalenie płuc
– nadciśnienie tętnicze (na jego skutek możliwe odklejanie siatkówki i wylewu do ośrodkowego układu nerwowego u kotów)
4. Zaburzenia hematologiczne
– anemia normochromatyczna, normocytarna, nieregeneratywna (zaburzenie produkcji erytropoetyny i zahamowanie czynności szpiku kostnego)
– upośledzenie funkcji limfocytów i monocytów (skłonność do infekcji i krwawień)
5. Zaburzenia gospodarki wodnej
– izostenuria (sztywna nerka) – stały niski ciężar właściwy wydalanego moczu
– duże wydalanie moczu powoduje odwodnienie, obniża to poziom filtracji krwi przez nerki, zmniejsza wydalanie mocznika, to samonakręcająca się spirala, która musi zostać przerwana przez wlewy dożylne
6. Zaburzenia metaboliczne
– zatrzymywanie sodu, wydalanie potasu
– kwasica metaboliczna
– wypłukiwanie wapnia z organizmu, zatrzymywanie fosforu
Rozpoznawanie
– nadmierne pragnienie i wydalanie moczu
– objawy mocznicy
– podniesiony poziom mocznika i kreatyniny
– ciężar właściwy moczu 1,008-1,012
– anemia normocytarna, normochromatyczna
– osteodystrofia wykrywalna w badaniu RTG
– małe nerki
– białkomocz u zwierząt z chorobami kłębuszków nerkowych

Leczenie
– zwalczanie czynników mogących zaburzyć równowagę organizmu – biegunek, wymiotów
– podawanie płynów dożylnie
– wymuszanie diurezy – leki moczopędne
– zwalczanie nadciśnienia (leki moczopędne, dieta niskosodowa, leki rozszerzające naczynia)
– zwalczanie anemii – erytropoetyna
– zwalczanie kwasicy metabolicznej – podawanie dwuwęglanu sodu
– zwalczenie hipokeliemii – podawanie potasu
– dieta: obniżenie zawartości białka w diecie do 3,3-3,8 g/kg m.c./dzień, obniżenie zawartości sodu w diecie, obniżenie zawartości sodu w diecie
– w razie potrzeby antybiotyki – enrofloksacyna, amoksycylina, cefaleksyna, linkomycyna, doksycyklina


Syndrom urologiczny kotów (SUK)

Definicja
– syndromem urologicznym kotów nazywamy objawy zaburzeń funkcji dróg wyprowadzających mocz u kotów
– SUK nie reprezentuje choroby, tylko objawy jednej z wielu możliwych chorób
– zespół może obejmować jedno lub kilka z wymienionych zaburzeń: zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie cewki moczowej, niedrożność cewki moczowej (częściową lub całkowitą, związaną z istnieniem czopów w cewce moczowej lub zwężeniem jej światła)
– SUK występuje u samców i samic, ale do niedrożności cewki moczowej najczęściej dochodzi u samców
– nie jest prawdą, że SUK jest chorobą kastratów – średnica ich cewki moczowej jest taka sama jak kotów niekastrowanych
– na SUK najczęściej zapadają koty rasy perskiej

Przyczyny
– czopy w cewce moczowej
– kamica moczowa
– zaburzenia anatomiczne cewki moczowej (zwężenie, nacisk tkanek otaczających cewkę)
– zapalenie cewki moczowej (powoduje zwężenie światła w wyniku procesu zapalnego i skurczu cewki)
– zapalenie pęcherza moczowego

Patofizjologia
1. Czopy w cewce moczowej
– zbudowane z miękkich struktur, zazwyczaj śluzu, białek i innych substancji uwalnianych w nadmiarze w wyniku zapalenia
– często zawierają związki mineralne, najczęściej trójfosforany amonowo-magnezowe
– często przyjmują kształt cewki moczowej
– mogą powodować częściowe lub całkowite zatkanie cewki moczowej
– mogą powodować lub nasilać zapalenie cewki moczowej, powodując częstomocz, bolesne oddawanie moczu i krwiomocz
2. Kamica moczowa
– może powodować częściowe lub całkowite zatkanie cewki moczowej
– może powodować zapalenie pęcherza moczowego/cewki moczowej, powodując częstomocz, bolesne oddawanie moczu i krwiomocz
– do zatkania najczęściej dochodzi w odcinku prąciowym cewki moczowej
– najczęściej spotyka się trójfosforany amonowo-magnezowe (struvity). Mogą one powstawać w jałowym moczu przy diecie obfitej w magnez lub w moczu zakażonym, szczególnie przez bakterie wytwarzajace ureazę
3. Zaburzenia anatomiczne cewki moczowej
– mogą być spowodowane przez zapalenie cewki moczowej, kamienie moczowe, ucisk tkanek otaczających cewkę moczową (np. przy złamaniach miednicy)
– mogą być jatrogenne (spowodowane przez lekarza), powstać w wyniku nieudanego cewnikowania
– mogą prowadzić do: zwężenia i zamknięcia światła cewki moczowej, zwężenia cewki moczowej w wyniku jej skurczu, częściowego lub całkowitego zatkania cewki moczowej
4. Zapalenie cewki moczowej
– może być powodowane przez uraz (jatrogenny, kamica moczowa) lub infekcję
– może dojść do zwężenia w wyniku zapalenia i zwężenia cewki moczowej
5. Zapalenie pęcherza moczowego
– może byc powodowane przez infekcję, kamicę moczową, wady budowy pęcherza moczowego
– zmniejszanie grubości ściany pęcherza połączone ze zmniejszoną możliwością utrzymania moczu prowadzi do częstomoczu

Objawy kliniczne
1. częstomocz, bolesne oddawanie moczu, krwiomocz, niemożność oddania moczu
2. oddawanie moczu poza kuwetę
3. wylizywanie genitaliów, niepokój, wokalizacja
4. objawy mocznicy powodowanej niedrożnością dróg wyprowadzających mocz
– spadek apetytu
– wynioty, odwodnienie
– osłabienie, zapaść, odrętwienie, obniżenie temperatury
– wstrząs, jeżeli nie dojdzie do udrożnienie dróg wyprowadzających mocz śmierć nastąpi zazwyczaj w ciągu 3-5 dni

Diagnoza
1. historia i objawy kliniczne
2. badanie kliniczne
a) kot z zatkaniem cewki moczowej
– bolesny pęcherz i/lub tylna część brzucha
– silnie wypełniony, napięty pęcherz moczowy
– twarde, objęte procesem zapalnym prącie, często wysunięte z napletka
– czasami można zaobserwować śluzowe czopy wysuwające się z cewki moczowej
– objawy mocznicy
– niemożność wyciśnięcia moczu z pęcherza moczowego
b) kot bez zatkania cewki moczowej
– bolesny pęcherz moczowy i/lub tylna część brzucha
– pęcherz zazwyczaj próżny
3. Badanie radiologiczne
– wypełniony pęcherz moczowy lub nie, zależnie od tego, czy cewka moczowa jest zatkana czy nie
– zależnie od charakteru kamicy moczowej kamienie mogą być widoczne na zdjęciu RTG lub nie
– kamienie nie cieniujące w normalnym badaniu RTG można uwidocznić stosując środki kontrastujące lub pneumocystografię
– kamienie w pęcherzu moczowym można też uwidocznić w badaniu USG
4. badanie krwi – zazwyczaj mocznica
5. badanie moczu

Postępowanie
1. Kot z zatkaniem cewki moczowej
– usunięcie materiału zatykającego światło cewki moczowej (zazwyczaj wystarcza przepłukanie pod ciśnieniem cewki moczowej płynem fizjologicznym)
– jeżeli nie uda się odetkać cewki moczowej należy opróżnić pęcherz poprzez nakłucie go przez ścianę jamy brzusznej i odciągnięcie moczu przez igłę a następnie przeprowadzić operacyjne wykonanie otworu w ścianie cewki moczowej w okolicy kroczowej i tzw. wyszycie cewki
– zwalczanie mocznicy wg wyników badań krwi
– jeżeli cewkę uda się odetkać powinno się pozostawić cewnik na 2-3 dni
2. Kot bez zatkania cewki moczowej
– zwalczenie przyczyny pierwotnej SUK
– można leczyć objawowo: leki zakwaszające mocz (np. metionina), wzmaganie wytwarzania moczu (podawanie soli kuchennej doustnie, leki moczopędne, płynoterapia, skłanianie kota do picia), leki rozkurczające (np. nospa), leki przeciwzapalne, antybiotyki, leki uszczelniające ścianę naczyń włosowatych

Monitorowanie stanu pacjenta
– kontrolowanie oddawania moczu co 4-5 godzin
– kontrolowanie poziomu mocznika i kreatyniny we krwi co kilka dni
– stosowanie diety ubogiej w magnez lub sprzyjającej rozpuszczaniu kamieni moczowych
– skłanianie zwierzęcia do picia wody (solenie pokarmów, moczenie karmy, swobodny dostęp do świeżej wody, fontanny dla kotów)
– utrzymywanie pH moczu pomiędzy 5,5 a 6 (można to określać w domu testami paskowymi) za pomocą leków zakwaszających mocz (np. metionina).