Grzybice skóry kotów

Grzybice skóry kotów

Zakażenie dermatofitami

Definicja
– dermatofitoza to zakażenie struktur zrogowaciałych (włosy, pazury, naskórek zrogowaciały) przez grzyby odżywiające się keratyną
– bardzo częsta infekcja kotów

Przyczyny
– najczęściej grzyby Microsporum canis, Microsporum gypseum, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton verrucosum
– 90-98% zakażeń u kotów powodowane przez M. canis
– choroba ta jest wysoce zaraźliwa dla ludzi!

Patofizjologia
– zakażenie najczęściej dotyczy włosów, mieszków włosowych oraz naskórka, rzadziej pazurów
– u młodych zwierząt o niskim statusie immunologicznym łatwiej dochodzi do poważnej, klinicznej postaci choroby niż u zwierząt dorosłych
– u dorosłych kotów, w przeciwieństwie do psów, rzadko dochodzi do samowyleczenia, choroba zazwyczaj przechodzi w postać ukrytą, podkliniczną
– do przeniesienia choroby dochodzi drogą kontaktu bezpośredniego lub pośredniego, poprzez szczotki, posłania i t.p.
– do zakażenia potrzebny jest nie tylko kontakt zarodników ze skórą, ale zespół sprzyjających okoliczności: duża wilgotność, wysoka temperatura środowiska
– dermatofitozy występują zazwyczaj wtórnie do innych chorób przebiegających z zapaleniem skóry

Objawy kliniczne
– świąd zmienny, od znikomego do nasilonego (przyjmuje się, że jedynie infekcja M. canis przebiega z silnym świądem)
– ogniskowe wyłysienia, nieregularne lub okrągłe, pokryte łuską lub nie
– w ogniskach połamane włosy, nadające zmianie wygląd podobny do rżyska
– łuszczące się drobne strupy
– czasami przebieg w postaci niezapalnych wyłysień lub płytki eozynofilowej
– czasami możliwy tzw. zakaźny trądzik podbródka, czyli trądzik podbródka będący wynikiem dermatofitozy
– rzadko dochodzi do grzybicy pazurów – staja się one wtedy, kruche , łamliwe, rozwarstwiają się, niejednokrotnie grubieją

Rozpoznawanie

– wg objawów klinicznych
– do badań pobiera się:
* zeskrobina ze świeżo powstałych zmian lub z brzegu zmiany starej
* włosy z rejonu zmiany – najlepiej wyczesywane przez kilka minut
* ewentualnie fragmenty pazura i otaczających go włosów i naskórka
– hodowla posiewu z zeskrobiny lub preparatu odciskowego ze szczotki z włosami
– badanie mikroskopowe zeskrobiny i włosów w poszukiwaniu grzybów i ich zarodników
– badanie w świetle lampy Wooda
* wykrywa fluorescencję M. canis
* w świetle lampy Wooda pozytywny wynik badania jedynie w przypadku 50-80% szczepów M. canis
* badanie jedynie orientacyjne, kiedy świeci jest pewne, ze to M. canis, jeżeli nie świeci – badamy dalej

Diagnostyka różnicowa (inne choroby o podobnym przebiegu)
– zakażenie Staphylococcus intermedius
– alergiczne zapalenia skóry (grudki)
– zapalenie mieszków włosowych
– choroby autoimmunologiczne, nadwrażliwość na leki

Leczenie
– wygolenie skóry dookoła zmian, przypadku kotów długowłosych wygolenie całego ciała
– leczymy zwierzęta chore oraz te, które miały z nimi kontakt, jako bezobjawowych nosicieli
– nie jest do końca zakończony spór o to, czy zwierzę można leczyć wyłącznie miejscowo czy też wyłącznie ogólnie
– leczenie miejscowe:
* kąpiele w szamponach z nadtlenkiem benzoilu, ketokonazol (nizoral). Przeciwnicy tej metody podkreślają, że w ten sposób można rozsiać zarodniki grzyba po znacznie większej powierzchni, ponadto zanieczyścić nimi wannę i tą drogą zwiększyć zagrożenie zakażenia człowieka
* leki do stosowania miejscowego: klotrimazol (Clotrimazol krem), mikonazol, enilkonazol (Imaverol), ketokonazol (Nizoral krem)
– leczenie ogólnoustrojowe
* najczęściej gryzeofulwina w dawce 10-30 mg/kg dwa razy dziennie podczas posiłku bogatego w tłuszcze. Nie należy jej podawać kotom zakażonym FeLV i FIV, gdyż może ona powodować obniżenie aktywności szpiku kostnego. Nie należy jej stosować u kotek w ciąży
* ketokonazol w dawce 10 mg/kg 1 raz dziennie
* terbinafina (Lamisil) w tabl. 125 mg: 1/6 -1/4 tabletki 1 raz dziennie przez minimum 4 tygodnie (b. skuteczny lek!)
– terapia powinna trwać minimum 4 tygodnie i zakończyć się po pomyślnym (negatywnym) wyniku posiewu ze skóry i włosów (choć w UE zalecany trzykrotny wynik negatywny w odstępie tygodniowym)
– pomocniczo w terapii można stosować szczepionki przeciwko grzybicy – o nich nieco niżej przy profilaktyce

Kontrola środowiska i pacjenta
– staranne czyszczenie środowiska z włosów i naskórka kota (odkurzanie)
– staranna dezynfekcja (Ace, Domestos, Virkon) środowiska oraz przedmiotów, z którymi miał kontakt chory osobnik
– leczenie wszystkich zwierząt, które miały kontakt z chorym osobnikiem
– co 2 tygodnie kontrola enzymów wątrobowych i morfologii krwi
– staranne zwrócenie uwagi na ludzi mających kontakt z chorym kotem – sami mogą zachorować na grzybicę

Szczepionki:
– na polskim rynku są obecnie dostępne dwie szczepionki przeciwgrzybicze
– różni autorzy różnie oceniają ich skuteczność, ale sporo opinii entuzjastycznych, których nie należy lekceważyć
– FELISVAC Mc
* inaktywowana zawiesina zhomogenizowanej hodowli szczepu Microsporum canis
* przeznaczona do szczepień profilaktycznych i leczniczych w przypadku grzybicy skórnej wywołanej przez Microsporum canis.
* dla celów profilaktycznych i leczniczych szczepionkę należy podawać kotom w wieku powyżej 6 tygodni według schematu:
– koty w wieku 6-12 tygodni – 1 ml domięśniowo
– koty w wieku powyżej 3 miesięcy – 2 ml domięśniowo
* każdą dawkę najlepiej rozdzielić i stosować domięśniowo w obie kończyny tylne powyżej stawów skokowych. Szczepienia powtarza się po 10-14 dniach od pierwszego podania preparatu stosując te same dawki i metodę aplikacji.
U kotów chorych z rozległymi i głębokimi zmianami zaleca się szczepienia trzykrotne wg opisanego schematu.
– INSOL DERMATOPHYTON
* zawiera mieszankę rozmaitych szczepów Trichophyton spp. i Microsporum spp. inaktywowanych chemicznie
* przeznaczona do uodparniania i leczenia klinicznej postaci dermatofitozy
* w celach profilaktycznych i leczniczych szczepionkę podaje się kotom domięśniowo w odstępie 2 tygodni:
– koty do 1 kg – 0,5 ml/kot
– koty powyżej 1 kg – 1,0 ml/kot
* zaleca się każdorazowo podawać w inną kończynę

Drożdżyca skóry

Definicja
– lokalne nadmierne rozmnożenie drożdżaków Malassezia spp. lub candida spp.
– są to składniki normalnej flory śluzówek jamy ustnej, układu pokarmowego i rozrodczego
– choroba i rozmnożenie drożdżaków wynikają z lokalnych zaburzeń lub obniżenia statusu immunologicznego zwierzęcia

Patofizjologia
– zazwyczaj do rozplemu drożdżaków dochodzi przy zniszczeniu baraiery nabłonkowej (np. uraz mechaniczny) lub zaburzeniach prawidłowej flory (np. długotrwała antybiotykoterapia)
– choroba moęe się też rozwinąć u zwierząt z zaburzoną odpornością komórkową
– jest zawsze chorobą wtórną, nie jest więc zaraźliwa
– występuje zazwyczaj wtórnie do takich chorób jak: atopowe zapalenie skóry, bakteryjne zapalenia skóry, zaburzenia hormonalne(zwłaszcza niedoczynność tarczycy), zaburzenia rogowacenia

Objawy kliniczne
– świąd z łojotokiem lub bez łojotoku
– prosówkowe zapalenie skóry (skóra pokryta małymi grudkami, nie reaguje na leczenie sterydami ani antybiotykami)
– uogólniony rumień i łojotok
– czarna woskowina w przewodach słuchowych zewnętrznych, której może towarzyszyć świąd małżowin usznych
– trądzik podbródka
– świąd opuszek palcowych i utrata pazurów
– zaczopowanie mieszków włosowych w okolicy małżowin usznych

Rozpoznawanie
– wg objawów klinicznych
– badanie posiewów z wymazów, zeskrobin, preparatów odciskowych

Leczenie

– podstawą terapii jest ustalenie choroby pierwotnej i jej zwalczenie
– ostrzyżenie włosów wokół zmian lub całego ciała u kotów długowłosych
– kąpiele 2-3 razy w tygodniu w szamponach przecigrzybicznych i przeciwłojotokowych (z chlorheksydyną, selenem, ketokonazolem, mikonazolem)
– doustnie ketokonazol 5-10 mg/kg 1 raz dziennie lub itrazkonazol w tej samej dawce

Wrzód eozynofilowy, płytka eozynofilowa, ziarniniak eozynofilowy

Definicja
– wrzód eozynofilowy jest zazwyczaj jednostronną lub obustronną nadżerką wargi górnej
– płytka eozynofilowa to wypukła, ogniskowa, silnie swędząca zmiana skóry owłosionej, intensywny świąd powoduje samookaleczenia, co owocuje owrzodzeniem, zadrapaniami i wysiękiem
– ziarniniak eozynofilowy jest asymptomatyczną chorobą skóry charakteryzującą się powstaniem liniowych lub guzkowatych obszarów objętych martwicą kolagenu skóry, co klinicznie objawia się jako dobrze odgraniczone, wypukłe, lite do twardych, guzkowate lub liniowe zmiany skóry
– są one różnymi chorobami, ale mogą być również obecne równolegle u jednego osobnika
– wydaje się, że mogą być one ze sobą powiązane jako prawdopodobne manifestacje choroby skóry wywoływanej nadwrażliwością

Przyczyny i patofizjologia
– przyczyna jest nieznana, ale jest to najprawdopodobniej wynik nadwrażliwości typu I
– najczęstsze rozpoznawane przyczyny nadwrażliwości to nadwrażliwość na ślinę pcheł, atopia, alergia pokarmowa
– wrzód eozynofilowy powstaje jako rezultat napływu komórek zapalnych, zwłaszcza eozynofilów i neutrofilów, nie powodowany samouszkodzeniem
– płytka eozynofilowa powoduje intensywny świąd i uszkodzenia skóry wynikają przede wszystkim z samouszkodzeń
– ziarniniak eozynofilowy rozwija się spontanicznie i nie wydaje się, by był on wynikiem samouszkodzenia, ale może powstawać w wyniku przewlekłej stymulacji antygenowej

Objawy kliniczne
Wrzód eozynofilowy
– zmiana na górnej wardze na granicy skóry owłosionej i nieowłosionej
– dobrze odgraniczony, czerwonobrązowy, bezwłosy, błyszczący, wgłębiony z wypukłym brzegiem (wygląda czasami jakby ktoś wypalił tą zmianę gorącym żelazem)
– świąd występuje rzadko
Płytka eozynofilowa
– skóra owłosiona: brzuch, pachwiny, pachy, twarz, kark, nasada ogona
– okrągłe do owalnych, dobrze odgraniczone, wyniesione obszary. Powierzchnia jest często jasnoczerwona i owrzodzona. Surowiczy wysięk zlepia włosy dookoła zmiany. Stare zmiany mogą być żółtobrązowe w wyniku zasychania krwi i wysięku
– świąd intensywny
Ziarniniak eozynofilowy
– pachwiny, podbródek, warga, uszy
– wyniesiona, lita do twardej, dobrze odgraniczona, pokryta guzkami. Brak wysięku, włosy nieuszkodzone. Bara żółta lub różowa. Uszkodzenia podbródka lub wargi powoduje, że kot wygląda jakby miał „tłustą” wargę lub ją wydymał. Zmiany mogą być pojedyncze lub mnogie. Predyspozycja u samic.
– świąd rzadki

Rozpoznawanie

– często na podstawie objawów klinicznych, zwłaszcza w przypadku wrzodu eozynofilowego
– w przypadku płytki eozynofilowej czy ziarniniaka rozpoznanie na podstawie biopsji skóry
– czasami podniesiony poziom eozyniofilów we krwi, zazwyczaj jako wynik choroby alergicznej, będącej przyczyną wystąpienia zmian eozynofilowych
– badanie cytologiczne biospji cienkoigłowej – eozynofile, komórki tuczne, komórki zapalne
– poszukiwanie przyczyn choroby – alergii pchlej, alergii pokarmowej, atopii lub innej nadwrażliwości
– obecność lub brak występowania sezonowego i występowanie równocześnie różnych zmian może sugerować przyczynę choroby:
* alergię pokarmową można podejrzewać gdy: nawracające wrzody eozynofilowe, zwłaszcza u młodych kotów; nawracający ziarniniak głowy, uszy, warg lub podbródka; niesezonowa płytka eozynofilowa na głowie i/lub karku
* alergia pchla: płytka eozynofilowa na karku, brzuchu, nasadzie ogona; ziarniak eozynofilowy głowy i karku
* atopia: nawracające wrzody nie powodowane alergią pokarmową, oporne na leczenie antybiotykami i sterydami; płytka nie powodowana alergią pchlą czy pokarmową, oprne na leczenie sterydami

Diagnostyka różnicowa:
– wrzód eozynofilowy: wrzody zakaźne (bakteryjne, grzybicze, FIV, FeLV), uraz, nowotwory, oparzenia
– płytka eozynofilowa: sączące zapalenia skóry (bakteryjne,grzybicze, FIV, FeLV), nowotwory
– ziarniniak eozynofilowy: ziarniniak zakaźny, nowotwór

Leczenie:
Wrzód eozynofilowy
– antybiotyki
– sterydy
– leki miejscowo odkażające
– leczenie trwa ok 8-12 tygodni
Płytka eozynofilowa
– antybiotyki i leki miejscowo odkażające w celu zwalczania wtórnych infekcji
– kołnierze, bandażowanie kończyn w celu zapobiegania samouszkodzeniom skóry
– zwalczanie świądu za pomocą np. acepromazyny czy chlorfeniraminy
– nie poleca się stosowania sterydów, które mogą utrudniać rozpoznanie pierwotnej przyczyny choroby i opóźniają gojenie uszkodzeń skóry
– sterydy stosuje się jedynie wtedy, gdy zmiany nie udało sie zlikwidować wyżej wymienionymi metodami
Ziarniniak eozynofilowy
– często ustępuje spontanicznie, zwłaszcza u młodych kotów
– leczenie nie jest konieczne dopóki zmiana nie zaczyna niepokoić kota
– leczenie jak wrzodu eozynofilowego
Leczenie dodatkowe:
– dieta hypoalergiczna
– zwalczanie inwazji pcheł