Koci katar

Koci katar

Definicja i przyczyny
– koci katar to zakażenie górnych dróg oddechowych, które może być powodowane przez jeden lub kilka patogenów
– patogeny to: koci herpeswirus typu 1 (FHV-1), koci kaliciwirus (FCV), reowirusy, bakterie z rodzajów Chlamydia, Mycoplasma, Boedetella, Pasteurella
– badania wykazują że FHV-1 i FCV odpowiadają za 85-90% przypadków kociego kataru
– teoretycznie wszystkie infekcje wywoływane przez te wirusy są wikłane przez wtórne zakażenia bakteryjne, co znacząco powiększa powagę choroby i śmiertelność

Patofizjologia
Zakażenie od chorego kota
– najczęściej zakażenie od wydzielin i wydalin chorego kota, zakażenie bezpośrednie – mocz, kał, ślina, wypływ z oczu czy nosa
– równie powszechne zakażenie za pośrednictwem przedmiotów, z którymi miał styczność chory kot – ręce, miski, kuwety, ubrania, klatki i tym podobne.
– najrzadziej zakażenie drogą kropelkową (podobno są w stanie pokonać dystans jedynie 1,2 metra w postaci aerozolu)
Zakażenie od nosiciela
– do nosicielstwa dochodzi u 80-90% kotów, które przechorowały koci katar
– objawy nosicielstwa są zazwyczaj niezauważalne, ew. może się pojawiać wyciek z nozdrzy raz na jakiś czas
– FCV jest rozsiewany stale wraz ze złuszczającym się nabłonkiem jamy ustnej i gardła
– FHV-1jest rozsiewany okazjonalnie wraz ze złuszczającym się nabłonkiem jamy ustnej i gardła, zazwyczaj po sytuacjach stresujących (np. transport, wystawy, podanie glikokortykosteroidów)
– potrzebny jest bliski i długotrwały kontakt nosiciela z kotem zdrowym nieuodpornionym by mogło dojść do zakażenia
– w przypadku FHV-1 może dojść także do zakażenia śródmacicznego lub zakażenia w trakcie krycia (drogą płciową)
Odporność
– naturalna odporność (siarowa) utrzymuje się do 6-8 tygodnia życia dla FHV-1 i do10-14 tygodnia życia dla FCV
– po przechorowaniu odporność uzyskana w wyniku choroby utrzymuje się jedynie przez 3-4 miesiące

Objawy kliniczne
Ogólnie
– zazwyczaj chorują koty młode, w wieku 6-12 tygodni i dorosłe koty nieszczepione
– gorączka, depresja
– kaszel, kichanie
– wypływ z nozdrzy i worków spojówkowych
– anoreksja, owrzodzenia jamy ustnej, nadmierne ślinienie
– odwodnienie i utrata masy ciała
– odruchy wymiotne i niechęć do jedzenia
– w ciągu kilku dni może dojść do poprawy samopoczucia i stopniowego wyzdrowienia u niektórych zwierząt, zaś u innych choroba może się ciągnąć tygodniami
– powaga choroby i śmiertelność jest większa u kociąt i kotów o obniżonej odporności (np. zakażonych FeLV)
– FHV-1, FCV i Chlamydia mogą powodować jedynie chorobę oczu, bez objawów ze strony układu oddechowego
– koty wykazujące długotrwałe lub występujące od czasu do czasu kichanie, kaszlenie, śluzowo-ropny wyciek z nozdrzy i/lub zapalenie dziąseł mogą być nosicielami

Koci herpeswirus typu 1
– doprowadza, wraz z Chlamydia sp. do zapalenia spojówki i rogówki, co może prowadzić do powstania owrzodzeń rogówki. Ma miejsce obfity wyciek ropny z oka, spojówki są obrzękłe, zaczerwienione, oko przymknięte. Należy pamiętać o tym, że nie leczony wrzód rogówki może doprowadzić do jej perforacji, zakażenia, a w konsekwencji ślepoty i utraty oka
– u części zwierząt może prowadzić do przewlekłego zapalenia spojówek. Ma wówczas miejsce stały wyciek z oczu oraz zmętnienie oka. Stan ten jest niemożliwy do wyleczenia, można jedynie stosować leczenie doraźne, tymczasowo poprawiające stan zdrowia
– prowadzi do początkowo ostrego zapalenia jamy nosowej – dochodzi do martwicy nabłonka małżowin nosowych, ropnego wysięku, ciężkiej duszności. Zapalenie z czasem przechodzi w proces przewlekły, charakteryzujący się nieznaczną dusznością, surowiczym (wodnistym) wypływem z nozdrzy i kichaniem. Stan ten nie jest możliwy do wyleczenia, można jedynie stosować leczenie doraźne, tymczasowo poprawiające stan zdrowia
– w przypadku zakażenia w czasie ciąży może dojść do ronienia, ew. kocięta rodzą się słabe i szybko umierają z objawami zapalenia płuc
Koci kaliciwirus
– w sprzyjających warunkach (silne osłabienie organizmu) może doprowadzić do zapalenia oskrzeli i płuc. Jest to stan niezwykle groźny dla zdrowia kota, zwłaszcza jeżeli dojdzie do wtórnych infekcji bakteryjnych. Pojawia się osłabienie, apatia, silna duszność, gorączka, niechęć do jedzenia i picia. W razie braku leczenia choroba może prowadzić do śmierci zwierzęcia
– powoduje zapalenie jamy ustnej i dziąseł wraz z owrzodzeniami i nadżerkami podniebienia, języka, łuków podniebiennych. Powodują one silny ból, niechęć do jedzenia, ślinienie, brzydki zapach z jamy ustnej. Zmiany zazwyczaj ustępują samoistnie, czasami przechodzą w postać przewleką choroby
– bardzo rzadko dochodzi do powstania mięśniowej postaci choroby – syndromu kulejącego kocięcia. Ma ona miejsce u kociąt, cechuje się szybkim powstaniem i gwałtownym przebiegiem. Kot ma temp. > 40C, obrzękłe i bolesne stawy i mięśnie kończyn. Stan jest tak bolesny, że zwierzęta nie są się w stanie poruszać. Na szczęście zachowany jest apetyt i pragnienie, więc z pomocą właściciela zwierze może być odżywiane i pojone. Po ok. 4 dniach stan ustępuje samoistnie.

Diagnoza
– zazwyczaj na podstawie objawów klinicznych
– identyfikacja konkretnych patogenów jest trudna – nie można tego zrobić na podstawie objawów klinicznych. Identyfikacja jest zalecana w przypadku trudnych przypadków w hodowlach kotów lub kotów trzymanych pojedynczo z przewlekły, opornie poddającym się leczeniu przebiegiem choroby
– są dostępne dwa testy do identyfikacji FHV-1: izolacja wirusa z wymazów pobranych z nosa, worków spojówkowych, jamy ustnej oraz badanie immunofluorescencyjne preparatów odciskowych spojówek
– identyfikacja Chlamydia sp.: specjalne metody barwienia preparatów odciskowych i wymazów z gardła, spojówek, nosa (barwienie metodą Giemsa); badanie immunofluorescencyjne w kierunku Chlamydia sp., hodowla komórkowa, badanie immunofluorescencyjne niebezpośrednie w kierunku przeciwciał anty-Chlamydia sp.
– FCV może być izolowany z wymazów wymazów pobranych z nosa, worków spojówkowych, jamy ustnej
– badanie miana przeciwciał przeciwko wspomnianym antygenom dwa razy co dwa tygodnie – czterokrotne powiększenie miana przeciwciał po 2 tygodniach potwierdza diagnozę (rzadko)
– hodowle bakterii z wymazów pobranych z nosa, worków spojówkowych, jamy ustnej (rzadko, trudne do odróżnienia od flory fizjologicznej)

Postępowanie
Leczenie wspomagające:
– oczyszczanie nozdrzy i oczu z wysięku
– nawilżanie powietrza dostającego się do dróg oddechowych (nawilżacze powietrza, inhalacje)
– ciepłe, dobrze wentylowane środowisko
– wysoce strawne, smaczne i miękkie jedzenie
W przypadku nadmiernego ślinienia
– myć okolicę pyska
– podawać płyny (kroplówki), by nie dopuścić do odwodnienia
– płukać jamę ustną płynami odkażającymi (napar z rumianku, szałwii)
– dieta musi być płynna
– w przypadku niemożności podawania pokarmu doustnie należy rozważyć założenie stałej sondy nosowo-żołądkowej i odżywianie kota tą drogą
W przypadku zapalenia spojówek
– leki przeciwzapalne (np. diclofenac, prep. Naclof),
– antybiotyki (np. tobramycyna, prep. Tobrex, gentamycyna),
– leki przemywające gałkę oczną (płyn fizjologiczny w postaci kropel ocznych, Vidisic gel)
– przemywanie okolicy oka i usuwanie wysięku, np. naparem z rumianku lub specjalnymi preparatami pielęgnacyjnymi
Zwalczanie wtórnych infekcji bakteryjnych
– amoksycylina lub ampicylina 10-22 mg/kg m.c. doustnie 3 razy dziennie
– amoksycylina z kwasem klawulonowym 12,5 mg/kg m.c. doustnie 2 razy dziennie
– tetracyklina 15-25 mg/kg m.c. doustnie 3 razy dziennie
– ciężarne samice zakażone Chlamydia sp. mogą otrzymywać erytromycynę 10-15 mg/kg doustnie 3 razy dziennie lub tylozynę 25 mg/kot doustnie 3 razy dziennie – wymienione są jedynie przykładowe antybiotyki, mogą być one także podawane drogą iniekcji podskórnych czy domięśniowych.

Zapobieganie
– kocięta szczepi się w wieku ok. 9 tygodni, powtórka w wieku 12 tygodni
– następne szczepienie po upływie roku, późniejsze co 2-3 lata
– w przypadku kotów wychodzących, żyjących w skupiskach lub „chorowitych” szczepienie powinno być odnawiane co roku