Zakaźne zapalenie otrzewnej FIP

Zakaźne zapalenie otrzewnej FIP

Zakaźne zapalenie otrzewnej (FIP) jest wysoce śmiertelną chorobą wirusową kotów, o trzech podstawowych postaciach: wysiękowej (mokrej), nie wysiękowej (suchej) i mieszanej

Przyczyna

Charakterystyka wirusa
– wirus FIP (FIPV) jest RNA-wirusem z grupy koronawirusów
– FIPV jest niestabilny i łatwo ulega unieszkodliwieniu przy użyciu standardowych środków dezynfekcyjnych
Epidemiologia
– najczęściej występuje u kotów w wieku poniżej 4 roku życia
– FIPV dostaje się drogą pokarmową i inhalacyjną
– wirusy FeLV i FIV zwiększają prawdopodobieństwo zakażenia FIP
Postaci choroby
– forma wysiękowa jest najczęstsza i charakteryzuje się obecnością wysięku w jamie otrzewnej, ew. w jamie opłucnej
– forma nie wysiękowa (sucha) charakteryzuje się obecnością ziarniniakowych (szarobiałe guzki różnej wielkości) zmian w jamie otrzewnej i narządach wewnętrznych

Patofizjologia

Zasady ogólne:
– najczęściej zakażenie droga pokarmową i/lub wziewną, ale również możliwe zakażenie śródmaciczne
– po pierwotnym namnożeniu się w jelitach , namnaża się w makrofagach, wchodzi do krążenia ogólnego, atakuje śródbłonek naczyniowy, powodując zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC), zapalenie naczyń, które owocuje ucieczką bogatego we włóknik osocza poza światło naczyń
– koty cechujące sie silną odpornością komórkową samodzielnie eliminują wirusa i zdrowieją lub nie okazują żadnych objawów klinicznych
Zmiany wysiękowe
– są następstwem zapalenia naczyń
– występuje w przypadku, gdy odporność komórkowa była nieefektywna, także przeciwciała w osoczu nie były w stanie wyeliminować wirusa
– reakcja antygen-przeciwciało może być wręcz szkodliwa dla organizmu, powodując reakcję uczuleniową (typ Arthusa)
Zmiany bezwysiękowe
– występują u kotów z częściową (efektywną) odpornością komórkową
– zmiany ziarniniakowe to rezultat odizolowania przez organizm ognisk, w których wirus przetrwał działanie układu odpornościowego
Postać mieszana
– tylko mała ilość wysięku, niejasna fizjopatologia

Objawy kliniczne

– początek choroby może być nagły lub rozwijać się powoli
– początkowe objawy są niespecyficzne (np. anoreksja, spadek masy ciała, depresja, odwodnienie)
– temperatura 39,5 – 41 C, oporna na podawanie antybiotyków, faluje (obniża się i podwyższa) w ciągu dnia
Forma wysiękowa:
– gorączka
– wodobrzusze, znaczące powiększenie powłok brzusznych
– przyspieszone oddechy, stłumione szmery sercowe, jasne śluzówki
Forma sucha:
– początek jest podstępny, niezauważalny
– często gorączka i spadek masy ciała
– objawy zależą od tego, jakie narządy są zaatakowane: najczęściej narządy jamy brzusznej (nerki, węzły chłonne, otrzewna, wątroba – zaburzenia typowe dla tych narządów), rzadziej ośrodkowy układ nerwowy (rodzaj zaburzeń zależy od lokalizacji w OUN) , najrzadziej uszkodzenie gałek ocznych (objawia się ślepotą).

Diagnoza

Hematologia i biochemia:
– zwykle neutrofilia , eozynofilia (podniesienie poziomu neutrofili, eozynofili), limfopenia (obniżenie poziomu limfocytów)
– anemia (łagodna do średniozaawansowanej, normocytarna, normochromatyczna) jako wynik hamującego działania choroby na wytwarzanie erytrocytów
– często podniesiony poziom białek osocza >7,8 g/dl
– podniesione poziomy enzymów wątrobowych i bilirubiny
– podwyższony poziom fibrynogenu, skutkujący DIC

Ocena wysięku pobranego z jamy otrzewnej:
– jasnożółty do ciemnożółtego, ciągnący, lepki
– poziom białka >=5-12 g/dl
– krzepnący na powietrzu
– wysoka zawartość elementów komórkowych z 1600-25000 leukocytów w mikrolitrze

Badanie serologiczne:
– obecne są komercyjne testy ELISA, trzeba je wykonać dwukrotnie w odstępie 2 tygodni

Diagnoza różnicowa (choroby dające podobne objawy):
– toksoplazmoza
– FeLV
– FIV

Postępowanie

– nie ma skutecznej terapii w przypadku formy wysiękowej lub znacznego uszkodzenia narządów wewnętrznych przy postaci suchej
– można stosować leki nowej generacji – interferon, paciorkowcową proteinę A, AZT, Lydium, Baypamun – opisane przy FeLV
– postępowanie jest paliatywne, najlepsze wyniki przynosi u kotów nie wykazujących objawów klinicznych, daje krótkie okresy remisji choroby
– Prednisolon 4 mg/kg m.c. doustnie 1 raz dziennie, również w kombinacji z cyklofosfamidem 2 mg/kg m.c. 1 raz dziennie
– antybiotyki o szerokim spektrum działania
– monitorowanie funkcji nerek i szpiku kostnego
– rokowanie jest ostrożne do złego
– forma wysiękowa najczęściej kończy się śmiercią w ciągu 5-7 tygodni od wystąpienia objawów klinicznych. Przy postaci suchej czas życia zależy od jej zaawansowania, ale jest znacząco dłuższy niż w formie wysiękowej

Zapobieganie
– w Polsce nie ma możliwości profilaktyki
– w USA stosowana szczepionka donosowa

Bardzo dobry artykuł o FIP

Co to jest FIP u kota, jak długo rozwija się choroba i jak leczyć FIP?